Kraljevo se nalazi u centralnom delu Srbije, na ušću Ibra u Zapadnu Moravu. Okruženo je vencima šumadijskih planina i planina kopaoničke grupe, što uslovljava klimatske uslove na granici umereno-kontinentalne i kontinentalne klime.
GEOGRAFSKO – SAOBRAĆAJNI POLOŽAJ
Opština Kraljevo zahvata površinu od 1529 km2 i čini je 93 naselja sa 125.772 stanovnika. Zauzima središnji položaj Srbije van pokrajina. Šire posmatrano, ona zauzima i središnji položaj Srbije u celini. Proteže se od severa prema jugu, od šumadijskih planina (Kotlenik) do kopaoničke grupe planina (Željin, Goč i Stolovi). Na zapadu se oslanja na planinske delove Starog Vlaha (Jelica, Čemerno). Dolinom Zapadne Morave opština Kraljevo otvorena je prema Velikom Pomoravlju.
Granice opštine Kraljevo na severu su Čačak, Knić, Kragujevac i Rekovac, na istoku Trstenik, Vrnjačka Banja i Aleksandrovac, na jugu Raška i na zapadu Ivanjica i Lučani.
Središnji deo opštine lociran je na temelju ibarske terase visoke 203 – 208 m, dok su ivični krajevi na različitim elementima reljefa. Na istoj terasi je viši, industrijski kraj, sa Fabrikom vagona i Drvnim kombinatom "Jasen", a pod njim niži, na recentnoj moravskoj terasi visokoj 190 m. Na ovoj terasi su Industrija visokovatrostalnog materijala "Magnohrom" i deo perifernog kraja Sirče. Ostali ivični krajevi su u aluvijalnoj ravni i na strani Grdičke kose. U aluvijalnoj ravni Ibra, na njegovoj desnoj strani, leži doskorašnje selo Ribnica i novoizgrađeni krajevi. Na južnoj strani Grdičke kose pored čačanskog puta nalazi se periferni kraj Grdica.
Opština Kraljevo je u zapadnomoravskoj oblasti koja pruža prirodne i privredne mogućnosti. Kotlinske ravni i najniži dolinski delovi pogodni su za ratarsku, livadno-stočarsku i povrtarsku proizvodnju. Neoreno pobrđe na stranama kosa i rečnih dolina pretežno se odlikuje šumskim bogatstvom i planinskim stočarstvom. Od posebnog značaja su rudna nalazišta, hidroenergetski potencijali i turističke znamenitosti.
Saobraćajni položaj opštine Kraljevo veoma je povoljan. Pravcem zapad – istok preseca je prostrana, plodna dolina Zapadne Morave. Ovom dolinom vode važne železničke i drumske komunikacije. Od Kraljeva ka istoku vodi železnička pruga i drum u pravcu Kragujevca i dalje dolinom Velike Morave. Ovim dolinama vodi železnička pruga međunarodnog značaja Beograd – Niš – Skoplje, odnosno Niš – Sofija – Istanbul. U pravcu zapada prema Čačku i Užicu opština Kraljevo se vezuje za drumsku i železničku magistralu Beograd – Bar. U tom pravcu preko Priboja i Rudog vodi saobraćajna veza sa Bosnom i Hercegovinom na zapad.
Od Kraljeva prema severu, dolinom Gruže, vodi pruga i drum u pravcu Kragujevca i Lapova i dalje prema Beogradu.
U pravcu juga, dolinom Ibra, opština ima dobre saobraćajne veze sa Kosovom i dalje sa Makedonijom. Unutar opštine postoje dobre drumske veze koje povezuju sva seoska naselja sa Kraljevom.
RELJEF
Reljef opštine Kraljevo je raznovrstan. Čine ga planine i kotline.
Erozivnim radom Zapadne Morave, Ibra i njihovih pritoka nastao je najniži deo kraljevačke kotline. Obod kraljevačke kotline čine ogranci šumadijskih planina (Kotlenik na severu, Jelica, Čemerno, Stolovi i Goč).
Planinski okvir kraljevačke opštine čine planine Goč, Stolovi, Troglav, Čemerno, visoravan Rudno, Jelica, Gledićke planine, Kotlenik i druge. One predstavljaju najizrazitije forme reljefa u ovoj opštini. Po geološkoj građi, pravcu pružanja i geotektonskoj strukturi one pripadaju dinaridima u širem smislu. Procesom erozije i denudacije ove planine dobile su sadašnji raščlanjen izgled.
- Goč (vrh Krnja Jela 1154 m i Dobra voda 900 m);
- Stolovi (vrh Usovica 1356 m i Čiker 1325 m);
- Studena i Ravna planina (vrh Crni vrh 1534 m i Kavgalija 1316 m);
- Radočelo (vrh Krivačom 1643 m);
- Jelica (vrh Jastrebar 796 m);
- Troglav (vrh Kom 1177 m, Pavlovska livada 1150 m i Bučje 1008 m);
- Čemerno (vrh Smrdljuš1579 m, Gusarica 1535 m i Gvozdac 1456 m);
- Kotlenik (vrh Crni vrh 790 m, Velika livada 749 m);
- Gledićke planine (vrh Samar 922 m i Crni vrh 895 m);
- Rudno, visoravan nadmorske visine 1100 – 1300 m. Ima više visova i lokaliteta: Katava 1200 m, Crkvine 1300 m, Divan 1300 m, Rudno 1150 m, Nikoljača 1190 m i Krivača 1400 m.
Na nekada živu tektonsku aktivnost ukazuju i termomineralni izvori Mataruške, Vrnjačke i Jošaničke Banje.
KLIMA
Najveći deo teritorije opštine Kraljevo ima umereno – kontinentalnu klimu. To važi za niže delove prostrane kraljevačke kotline. Planinski delovi imaju nešto oštriju planinsku klimu.
Najniža temperatura u Kraljevu jeste u januaru i iznosi -0,9oC. To je jedini mesec sa negativnom temperaturom u godišnjem toku. Najviša temperatura vazduha je u julu i iznosi 21,70C. Kontinentalni uticaji u umereno – kontinentalnom klimatu jače je izražen u nizijskom delu kraljevačke opštine.
Kraljevo je prema godišnjoj amplitudi koja iznosi 22,60C najkontinentalnija stanica u slivu Ibra. Na primer, u Mataruškoj Banji najniža temperatura u januaru je -1,50C, najviša u avgustu 16,60C. Iz ovoga se vidi da se planinska oblast kraljevačke opštine odlikuje hladnim zimama i svežim prohladnim letima.
U kraljevačkoj opštini insolacija iznosi prosečno godišnje 2032 sata što odgovara srednjem trajanju insolacije od 5,6 sati dnevno.
Broj dana sa mrazom se kreće između 60 i 124 dana. Mrazevi se javljaju od septembra do maja.
Najčešći vetar u opštini Kraljevo je košava, potom zapadni vetrovi i vetrovi severnog pravca. Najmanju učestalost ima vetar južnog pravca.
Vlažnost vazduha i oblačnost najmanja je leti kada vladaju najviše temperature.
Najkišovitije godišnje doba u našem delu i na pobrđu kraljevačke opštine jeste leto sa prosečnom visinom padavina od 197 mm do 234 mm, dok su zima i jesen godišnja doba sa najmanjom visinom padavina. U oblasti visinske klime kraljevačke opštine najkišovitija doba su leto (Goč sa 375 mm) i proleće, a najmanje padavina ima zima (Goč 176 mm) i jesen.
Grad se javlja prosečno 1 – 3 puta i to u periodu od marta do septembra. Padavine u obliku snega javljaju se od oktobra do maja, prosečno godišnje 30,6 dana. Prosečno trajanje snežnog pokrivača iznosi 45,5 dana.
HIDROGRAFIJA
Preko teritorije opštine Kraljevo protiču delovi tri veće reke uže Srbije: srednji deo Zapadne Morave, donji deo Ibra i donji deo Gruže. Ostale reke i potoci pripadaju slivovima pritoka tih većih reka i pretežno čitavom svojom dužinom leže na teritoriji opštine Kraljevo.
Tokom neogena duž sadašnje doline Zapadne Morave protezao se prostrani zaliv Panonskog mora. Nakon njegovog povlačenja po dnu prostranog morskog zaliva formiran je tok Zapadne Morave. Prirodni odnosi vodostaja i proticaja Zapadne Morave poremećeni su izgradnjom brana i stvaranjem veštačkih jezera, što doprinosi racionalnijem korišćenju vode i za proizvodnju električne energije i za navodnjavanje.
Zapadna Morava je na svom toku kroz kraljevačku opštinu tipično ravničarska vodoplavna reka.
Ibar nastaje na severnoj strani planine Hajla (2400 m) u Crnoj Gori. Kroz opštinu Kraljevo Ibar teče u dužini od 65 km duboko usecajući svoj tok u Ibarsku klisuru. Uliva se u Zapadnu Moravu. Ibar je poznat po brojnim brzacima i bukovima.
Ibar u svom toku prima veći broj pritoka planinskih reka bogatih vodom: Studenica, Dubočica, Lopatnica i Pivnica. Ibar je pogodan za ribolov i kajakaški sport.
Gruža je leva pritoka Zapadne Morave u koju utiče kod sela Čukojevca.
Za iskorišćavanje podzemnih voda od većeg značaja su kvart
arni sedimenti u aluvionu kraljevačke kotline.
Za vodosnabdevanje naselja od značaja je iskorišćavanje izvora. Većina naselja snabdeva se vodom sa lokalnih vodovoda.
Izvor: kraljevo.co.yu
